GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ PHÒNG, CHỐNG TỘI PHẠM VỀ MA TÚY TRÊN ĐỊA BÀN BÌNH PHƯỚC

Thứ ba - 01/01/2019 22:43
Tóm tắt: Thông qua công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát điều tra, kiểm sát xét xử các vụ án về ma túy của Viện kiểm sát nhân dân (KSND) tỉnh Bình Phước nhận thấy còn có những khó khăn, vướng mắc; đồng thời có những kiến nghị để làm tốt công tác phòng, chống tội phạm về ma túy cũng như công tác điều tra, truy tố, xét xử loại tội phạm này.
 
Bình Phước là tỉnh thuộc khu vực Đông Nam Bộ, có diện tích tự nhiên 6.871,5 km2, dân số hơn 1 triệu người với 41 dân tộc, có 3 thị xã, 8 huyện, 111 xã, phường, thị trấn; là tỉnh biên giới với 260,5km giáp với 3 tỉnh của Campuchia, có 1 cửa khẩu quốc tế, 2 cửa khẩu chính, 1 cửa khẩu phụ và nhiều lối mở qua lại biên giới. Trên tuyến biên giới phía ngoại biên Campuchia được xác định là địa bàn có hoạt động của tội phạm ma túy, đáng chú ý là hoạt động vận chuyển ma túy qua tỉnh Stungtreng (giáp biên giới Lào) về các tỉnh giáp biên giới Việt Nam trong có tỉnh Bình Phước để trung chuyển vào nội địa. Thời gian qua, lực lượng chức năng của tỉnh đã triệt phá một số vụ, điển hình như: vụ 01 đối tượng người Campuchia vận chuyển trái phép chất ma túy qua biên giới, thu giữ 1.000 viên ma túy tổng hợp xảy ra vào năm 2009; vụ 01 đối tượng vận chuyển 990,886g ma túy đá tổng hợp từ Lào về Việt Nam qua cửa khẩu Quốc tế Hoa Lư xảy ra vào ngày 18/7/2015. Tình hình nội địa Bình Phước là địa bàn trung chuyển giữa Nam Tây Nguyên và miền Đông Nam Bộ (có QL 13, 14 từ thành phố Hồ Chí Minh đi các tỉnh Tây Nguyên, miền Trung, miền Bắc và đi qua Campuchia, Lào), từ đó các đối tượng lợi dung điều kiện giao thông thuận lợi để vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy. Năm 2008 đến nay, lực lượng chức năng toàn tỉnh đã phát hiện, bắt giữ 1.133 vụ - 1.668 đối tượng phạm tội về ma túy. Đặc biệt, đã xuất hiện các đối tượng từ thành phố Hà Nội móc nối với các đối tượng tại Bình Phước hoạt động mua bán trái phép chất ma túy với số lượng lớn như chuyên án 116M đã bắt giữ 02 đối tượng, thu giữ 696,48gam ma túy đá tổng hợp; phối hợp Công an thành phố Hồ Chí Minh xác lập chuyên án 113M bắt 1 vụ 3 đối tượng thu giữ 1,2kg heroin; phương thức, thủ đoạn ngày càng manh động hơn, đối tượng chuẩn bị vũ khí, phương tiện sẵn sàng chống trả với lực lượng khi bị phát hiện, bắt giữ (chuyên án 1215M thu giữ 06 dao và mã tấu tự chế, 4 kiếm nhật, 5 khẩu súng tự chế, 104 viên đạt, 01 ống giảm thanh, 01 ống ngắm).
Bên cạnh những kết quả đạt được của lực lượng phòng, chống ma túy trên trên địa bàn tỉnh Bình Phước trong mười năm qua. Thông qua công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát điều tra, kiểm sát xét xử các vụ án về ma túy của Viện KSND tỉnh Bình Phước nhận thấy còn có những khó khăn, vướng mắc, đó là:
- Tình hình hoạt động của tội phạm ma tuý và tệ nạn ma tuý diễn biến phức tạp, khó kiểm soát năm sau tăng hơn năm trước, nhất là trong thanh thiếu niên. Công tác kiểm soát các tiền chất gây nghiện chưa được coi trọng; công tác lập hồ sơ đưa người nghiện vào cơ sở cai nghiện bắt buộc một số thời điểm còn nhiều bất cập, một số đơn vị địa phương áp dụng và nhận thức các văn bản hướng dẫn còn thụ động, chưa thống nhất giữa các ngành dẫn đến việc lập hồ sơ đưa ra Tòa án nhân dân để ra quyết định đưa đi cai nghiện còn gặp nhiều khó khăn. Tỷ lệ tái nghiện còn ở mức cao do công tác cai nghiện và quản lý người nghiện sau cai nghiện chưa được quan tâm và thực hiện chặt chẽ. Công tác phối hợp quản lý cai nghiện tại cộng đồng và gia đình thiếu cơ chế quản lý giám sát giữa các cấp, các ngành, chưa đảm bảo cơ sở vật chất cho công tác này. Công tác quản lý người nghiện và cập nhật thông tin, dữ liệu người nghiện ma túy vẫn chưa được thực hiện một cách thường xuyên, liên tục. Nhiều người nghiện còn thiếu ý chí quyết tâm cai nghiện, trốn tránh không chấp hành khi lực lượng công an mời gọi, gia đình người nghiện thiếu sự quan tâm, còn có biểu hiện bao che, dung túng, không cộng tác, né tránh cung cấp việc nghiện ma túy của con em mình cho lực lượng chức năng làm công tác thống kê, rà soát người nghiện còn gặp nhiều khó khăn.
- Tội phạm về ma túy thì hoạt động ngày một tinh vi, xảo quyệt và luôn tìm cách đối phó, che giấu hành vi phạm tội nhưng lực lượng phòng, chống còn mỏng chưa đáp ứng được yêu cầu.
- Khi bắt quả tang, bắt khẩn cấp đối tượng có hành vi tàng trữ, vận chuyển ma túy gặp nhiều khó khăn trong công tác phê chuẩn các quyết định, lệnh của cơ quan điều tra vì không thể xác định ngay được hàm lượng chất ma túy để xử lý hình sự hay xử lý hành chính cũng như việc phê chuẩn áp dụng các biện pháp ngăn chặn tạm giữ, tạm giam. Trong khi chỉ tiêu của ngành về các trường hợp mà Viện kiểm sát phê chuẩn thì phải khởi tố 100%, nếu không phê chuẩn, áp dụng biện pháp ngăn chặn đối với tội phạm về ma túy thì rất khó khăn trong công tác điều tra giải quyết. Thời gian vừa qua, ở Bình Phước xuất hiện nhiều vụ án về ma túy trong đó đối tượng vận chuyển ma túy từ Lào, Campuchia sang Việt nam trên xe ô tô khách và được cất giấu trong ghế xe ô tô. Khi bị lực lượng chức năng kiểm tra, phát hiện ma túy nhưng các đối tượng này không thừa nhận số ma túy là của mình, không khai nhận về hành vi phạm tội, gây khó khăn trong công tác điều tra giải quyết vụ án. Hoặc khi kiểm tra, phát hiện ma túy được cất giấu trong phòng khách sạn mà các đối tượng vừa thuê nhưng không thể khởi tố điều tra được vì đối tượng thì không thừa nhận, các chứng cứ vật chứng khác như giám định dấu vân tay, hay ADN trên các vật chứng thu giữ không có của đối tượng.
Phương thức thực hiện tội phạm ma túy ngày càng tinh vi, xảo quyệt, tìm mọi cách để che đậy hành vi phạm tội hoặc lợi dụng vào kẻ hở để lách luật trong khi pháp luật hình sự về ma túy không lường hết trước được các chất và tiền chất ma túy nên rất khó khăn cho công tác điều tra, truy tố và xét xử. Nhiều trường hợp đã thoát được việc truy cứu trách nhiệm hình sự của cơ quan pháp luật vì chất mà các đối tượng mua bán, sử dụng không nằm trong danh mục các chất ma túy và tiền chất ma túy bị cấm, như vụ bắt giữ 4 đối tượng tại Bar Latin, có hành vi tàng trữ, sử dụng trái phép chất ma túy (cỏ mỹ). Tuy nhiên, khi giám định lại không có chất XLR-11 được quy định trong danh mục các chất ma túy và tiền chất của Nghị định số 126/2015/NĐ-CP của Chính phủ ngày 09/12/2015 để pha trộn trong thành phần cỏ mỹ mà là chất AMB-FUBINACA. Trên cơ sở kết luận này, các cơ quan chức năng buộc phải trả tự do cho các đối tượng này. Tuy nhiên, căn cứ vào Nghị định số 73/2018/NĐ-CP ngày 15 tháng 5 năm 2018 của Chính phủ quy định danh mục các chất ma túy và tiền chất thì chất AMB-FUBINACA được quy định tại mục IIC, số thứ tự 206, danh mục các chất ma túy tuyệt đối cấm sử dụng trong y học và đời sống xã hội; việc sử dụng các chất này trong phân tích, kiểm nghiệm, nghiên cứu khoa học, điều tra tội phạm theo quy định đặc biệt của cơ quan có thẩm quyền. Khi bắt 4 đối tượng trên thì chất AMB-FUBINACA chưa được quy định trong danh mục các chất ma túy tuyệt đối cấm...
Bên cạnh đó, thời gian qua Cơ quan điều tra bắt được một số vụ án mà đối tượng phạm tội mua bán, vận chuyển, tàng trữ ma túy đã pha trộn với các tạp chất khác, hay trộn nhiều loại chất ma túy với nhau gây khó khăn, làm kèo dài thời gian giám định, kéo dài thời gian tạm giữ các đối tượng, thậm chí có trường hợp khi hết 9 ngày tạm giữ mà vẫn chưa có kết luận giám định, gây khó khăn cho việc quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can...
Một số vụ án còn chậm có kết luận giám định do chưa có mẫu chuẩn, làm kéo dài thời gian giải quyết vụ án, phải gia hạn thời hạn tạm giữ đến khi có kết quả giám định. Phòng kỹ thuật hình sự Công an tỉnh đảm nhiệm việc giám định các chất ma túy, nhưng chỉ giám định được một số chất ma túy như thuốc phiện, heroin, methaphetamine. Còn việc giám định hàm lượng các chất ma túy thuộc danh mục phải giám định hàm lượng và giám định các loại ma túy khác thì không đủ điều kiện về phương tiện, mẫu vật so sánh nên phải trưng cầu Viện khoa học hình sự Bộ Công an giám định đã ảnh hưởng đến thời gian giải quyết vụ án.
Đề đảm bảo việc thực hành quyền công tố, kiểm sát điều tra, kiểm sát xét xử đối với các vụ án về ma tuý đạt chất lượng và hiệu quả cao, chúng tôi đưa ra một số giải pháp đó là:
Một là, cán bộ, điều tra viên, kiểm sát viên, thẩm phán làm công tác này phải nhận thức sâu sắc và thực hiện đúng, đầy đủ chức năng, nhiệm vụ của mình trong đấu tranh phòng, chống tội phạm về ma túy... Nếu không nhận thức đúng, đầy đủ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mình thì sẽ không làm hết chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, dẫn đến bỏ lọt tội phạm, làm oan người vô tội.
Hai là, thường xuyên tổ chức các lớp bồi dưỡng nghiệp vụ, trao đổi kinh nghiệm trong việc giải quyết án ma tuý giữa Viện kiểm sát nhân dân các tỉnh, đặc biệt là những nơi trọng điểm về án ma tuý; tổ chức nghiên cứu khoa học, hội thảo, đào tạo ngoại ngữ, tin học, để các Kiểm sát viên nắm bắt thêm những kinh nghiệm trong việc giải quyết án ma tuý nhằm vận dụng linh hoạt trong việc xử lý, phát huy được tính độc lập, chủ động trong việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ do pháp luật quy định bảo đảm mọi hành vi phạm tội đều được phát hiện kịp thời, xử lý nghiêm minh theo quy định của pháp luật.
Ba là, để công tác đấu tranh chống tội phạm ma túy đạt kết quả cao hơn thì phải nắm vững quan điểm chỉ đạo của Đảng, Chính phủ: Coi công tác phòng, chống ma túy là một công tác trọng tâm, là việc làm thường xuyên, liên tục, lâu dài. Quá trình triển khai thực hiện cần bám sát chỉ đạo của Chính phủ, Ủy ban Quốc gia và Chiến lược quốc gia phòng, chống ma túy; Chương trình phòng, chống ma túy đến năm 2020, theo đó, tiến hành đồng bộ các giải pháp giảm cung, giảm cầu và giảm tác hại liên quan đến ma túy.
+ Giảm cung tức là phải tập trung vào việc ngăn chặn thẩm lậu ma túy ngay từ biên giới, duy trì thành quả xóa cây thuốc phiện; kiểm soát chặt chẽ các loại tiền chất. Cần xác định rõ và có biện pháp tăng cường đấu tranh trên các tuyến, địa bàn trọng điểm và phát động phong trào phòng, chống ma túy gắn với các phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc hiện đang được triển khai…
+ Giảm cầu tức là phải bắt đầu từ việc làm tốt công tác phòng ngừa. Tuyên truyền mạnh về tác hại của các loại ma túy tổng hợp, các chất hướng thần; hướng dẫn kỹ năng tự phòng tránh cho mọi người, nhất là các nhóm có nguy cơ bị lôi kéo sử dụng ma túy nhằm khống chế đầu vào cho loại tệ nạn này.
- Đồng thời, thực hiện tốt đề án nâng cao hiệu quả công tác cai nghiện ma túy theo chỉ đạo của Chính phủ. Cần phải thực sự coi công tác phòng, chống ma túy là công tác trọng tâm của toàn xã hội để huy động sức mạnh của cả hệ thống chính trị vào công tác này. Cùng với đó là việc nghiên cứu sửa đổi một số điểm bất cập trong các văn bản pháp luật về phòng, chống ma túy để tháo gỡ những vướng mắc, tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực thi pháp luật trong việc phòng, chống tội phạm ma túy nói chung và công tác điều tra, truy tố, xét xử tội phạm ma túy nói riêng./.


Tác giả bài viết: Nguyễn Quốc Hân -Viện KSND tỉnh Bình Phước
Nguồn tin: Tạp chí Kiểm sát số 24/2018
- .

Ý kiến bạn đọc

Mã an toàn:   Mã chống spamThay mới     

 

Liên kết website

Truy cập

  • Đang truy cập: 74
  • Hôm nay: 1925
  • Tổng lượt truy cập: 2981210