Nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác thực hành quyền công tố các vụ án xâm phạm tình dục trẻ em trên địa bàn huyện Lộc Ninh, tỉnh Bình Phước

Thứ sáu - 22/03/2019 21:58
Các hành vi xâm phạm tình dục trẻ em là một vấn nạn xã hội không chỉ trên địa bàn huyện Lộc Ninh, tỉnh Bình Phước mà nó xảy ra trên cả nước, vì vậy, đòi hỏi cả xã hội phải vào cuộc, lên án mạnh mẽ hành vi xâm hại tình dục trẻ em, các cơ quan tiến hành tố tụng phải kịp thời làm rõ, xử lý nghiêm minh đối với loại tội phạm này. Trong những năm qua, công tác thực hành quyền công tố (THQCT) các vụ án hình sự nói chung và các vụ án xâm phạm tình dục trẻ em nói riêng đã được Lãnh đạo Viện kiểm sát nhân dân (VKSND) huyện Lộc Ninh đặc biệt quan tâm, chỉ đạo và đạt được những kết quả đáng kích lệ. Các vụ án xâm phạm tình dục trẻ em đã được xử lý kịp thời, nghiêm minh, góp phần có hiệu quả vào công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm này, giữ vững ổn định an ninh- chính trị và trật tự an toàn xã hội trên địa bàn huyện.
Lộc Ninh là huyện miền núi biên giới phía Tây Bắc của tỉnh Bình Phước, có đường biên giới dài gần 100km tiếp giáp với huyện SanuoI tỉnh Kratie và Mimot, tỉnh Congpongcham, Vương quốc Campuchia; có 01 cửa khẩu quốc tế và  01 cửa khẩu quốc gia. Với vị trí địa lý có nhiều thuận lợi phát triển kinh tế, xã hội nằm khu vực trọng điểm kinh tế của tỉnh, cũng là điều kiện để phát sinh nhiều loại tội phạm. Diễn biến tình hình tội phạm, tệ nạn xã hội ở Lộc Ninh ngày càng phức tạp, đặc biệt là tội xâm phạm tình dục trẻ em.
1. Thực trạng thực hành quyền công tố các vụ án xâm phạm tình dục trẻ em tại huyện Lộc Ninh
Viện kiểm sát nhân dân huyện Lộc Ninh thường xuyên phối hợp chặt chẽ với các Cơ quan điều tra (CQĐT), Tòa án nhân dân cùng cấp trong việc điều tra, truy tố và xét xử các vụ án xâm phạm tình dục trẻ em, nhất là các vụ án phạm tội có tính chất nghiêm trọng, người bị hại còn rất nhỏ tuổi, các vụ án được dư luận xã hội quan tâm. Tăng cường kiểm sát các hoạt động tư pháp, làm rõ trách nhiệm và khắc phục tình trạng vi phạm thời hạn tố tụng, xử lý kịp thời không để xảy ra oan, sai; nâng cao ý thức trách nhiệm, phẩm chất đạo đức của đội ngũ cán bộ, Kiểm sát viên (KSV) để thực hiện có hiệu quả nhiệm vụ được giao theo yêu cầu cải cách tư pháp.
 Chính vì vậy, trong những năm qua, hoạt động thực hành quyền công tố của VKSND huyện Lộc Ninh trong các vụ án xâm phạm tình dục trẻ em đạt được nhiều kết quả tích cực; Từ năm 2012 đến năm 2016, VKSND huyện Lộc Ninh đã có nhiều biện pháp tăng cường kiểm sát việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố đối với các vụ án xâm phạm tình dục trẻ em. Thông qua hoạt động kiểm sát, VKSND huyện Lộc Ninh đã phối hợp với CQĐT khởi tố, điều tra đối với 36 vụ với 36 bị can về các tội xâm phạm tình dục trẻ em. Trong quá trình điều tra vụ án, KSV luôn bám sát tiến độ điều tra và diễn biến vụ án, đề xuất hướng xử lý kịp thời, đảm bảo xử lý án trong hạn luật định, hạn chế đến mức thấp nhất sai sót nghiêm trọng. Các vụ án xâm phạm tình dục trẻ em nghiêm trọng, án phức tạp, dư luận xã hội đặc biệt quan tâm đều được các cơ quan tiến hành tố tụng phối hợp chặt chẽ ngay từ giai đoạn khởi tố vụ án đến quá trình điều tra, truy tố, xét xử. Vì vậy, chất lượng THQCT các vụ án xâm phạm tình dục trẻ em được nâng lên, việc truy tố đảm bảo đúng người, đúng tội không để xảy ra oan, sai, hoặc bỏ lọt tội phạm.
Công tác khám nghiệm hiện trường đã có nhiều chuyển biến. Hầu hết các vụ án xâm phạm tình dục trẻ em khi khám nghiệm hiện trường đều có KSV tham gia kiểm sát việc khám nghiệm và thực hiện đúng các quy định. Đa số các vụ án xâm phạm tình dục trẻ em đều là án truy xét, chỉ có lời khai duy nhất là của người bị hại nhưng do thực hiện tốt việc khám nghiệm hiện trường đã góp phần quan trọng làm rõ các tình tiết của vụ án, phát hiện kẻ phạm tội. Nhiều trường hợp các đối tượng phạm tội, quá trình điều tra ban đầu bị can khai nhận hành vi phạm tội, nhưng sau đó bị can kêu oan, đưa ra nhiều tình tiết mới như bị bức cung, mớm cung, nhằm phủ nhận lời khai của bị can trong giai đoạn điều tra ban đầu. Nhưng qua xem xét lời khai của người bị hại, người làm chứng, đặc biệt là căn cứ vào các vật chứng, biên bản hiện trường vụ án đã xác định việc kết tội bị cáo là khách quan, chính xác.
Hoạt động kiểm sát việc khởi tố các vụ án xâm phạm tình dục trẻ em trên địa bàn huyện Lộc Ninh trong những năm qua đã có nhiều chuyển biến tích cực. Trên cơ sở nắm và quản lý kịp thời việc phân loại, xử lý tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố của CQĐT, Viện kiểm sát (VKS) đã có nhiều biện pháp hạn chế khởi tố oan, sai hoặc bỏ lọt tội phạm. Công tác kiểm sát việc khởi tố của VKS được chú trọng nhằm bảo đảm quyết định khởi tố vụ án của CQĐT là có căn cứ và hợp pháp.
Kiểm sát viên đã kiểm sát chặt chẽ tính có căn cứ và tính hợp pháp quyết định khởi tố bị can của CQĐT, bảo đảm các quyết định khởi tố bị can đúng người, đúng tội và đúng pháp luật, thường xuyên bám sát các hoạt động điều tra của CQĐT để thúc đẩy việc điều tra đồng thời phát hiện kịp thời các thiếu sót vi phạm trong quyết định khởi tố bị can từ đó đề ra các yêu cầu khắc phục, bổ sung ngay.
Việc đề ra yêu cầu điều tra và yêu cầu CQĐT tiến hành điều tra là hoạt động có vị trí quan trọng của công tác THQCT và kiểm sát điều tra của VKS. Nhận thức rõ điều đó, trong những năm qua chất lượng và hiệu quả của bản yêu cầu điều tra trong các vụ án xâm phạm tình dục trẻ em từng bước được nâng lên, KSV sau khi được phân công kiểm sát điều tra vụ án đều đề ra yêu cầu điều tra. Các yêu cầu điều tra đã sát đúng với quy định của pháp luật, phản ánh đúng thực trạng những mâu thuẫn, vướng mắc về chứng cứ, tội danh đối với từng vụ án cụ thể và có căn cứ. Chính vì vậy, không phải trả hồ sơ để điều tra bổ sung giữa các cơ quan tiến hành tố tụng, không có bị can, bị cáo phải đình chỉ điều tra vì không phạm tội hoặc Tòa án tuyên không phạm tội.
Viện kiểm sát nhân dân huyện Lộc Ninh đã làm tốt hoạt động kiểm sát việc đối chất, nhận dạng đảm bảo tính có căn cứ và tính hợp pháp; kiểm sát tốt hoạt động trưng cầu giám định của CQĐT đảm bảo tính có căn cứ và tính hợp pháp trong hoạt động trưng cầu giám định; thông qua việc nghiên cứu hồ sơ vụ án hoặc trực tiếp cùng Điều tra viên hỏi cung bị can đảm bảo 100% các buổi hỏi cung đều có biên bản theo đúng quy định, không để xảy ra tình trạng mớm cung, bức cung, nhục hình, thông cung làm sai lệch hồ sơ vụ án; làm tốt hoạt động kiểm sát việc lấy lời khai người làm chứng, người bị hại, nguyên đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án đảm bảo tính khách quan, có căn cứ và tính hợp pháp; kiểm sát việc tuân theo pháp luật của những người tham gia tố tụng đều đảm bảo hạn chế đến mức thấp nhất việc xác định sai tư cách người tham gia tố tụng dẫn đến việc trả hồ sơ hoặc bị huỷ án góp phần đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của người tham gia tố tụng;
Viện kiểm sát đã chủ động phối hợp tốt với các cơ quan tư pháp huyện giải quyết nhiều vụ án trọng điểm, phức tạp được dư luận xã hội đồng tình ủng hộ; chất lượng bắt, tạm giữ, tạm giam, khởi tố, điều tra truy tố được nâng lên; tiến độ giải quyết án được đẩy nhanh… Tuy nhiên, so với chức năng, nhiệm vụ được giao, công tác THQCT của đơn vị vẫn còn những tồn tại, hạn chế như:
Hoạt động THQCT và kiểm sát điều tra của KSV chưa gắn kết chặt chẽ với ĐTv của CQĐT cho nên không kịp thời phát hiện những thiếu sót để khắc phục và đề ra yêu cầu điều tra kịp thời.
Trong một số trường hợp KSV chưa theo sát tiến độ điều tra, không kiểm sát chặt chẽ các hoạt động điều tra của Điều tra viên. Vì vậy, một số vụ án CQĐT chưa làm hết trách nhiệm, hoạt động hỏi cung bị can, lấy lời khai người làm chứng sơ sài, đấu tranh, khai thác chưa triệt để; hoạt động khám nghiệm hiện trường, khám xét, thu giữ, kê biên, định giá tài sản, vật chứng… của CQĐT còn thiếu thận trọng, tỉ mỉ; việc thu thập tài liệu xác định tuổi của bị hại là trẻ em do còn nhiều nhận thức khác nhau nên gặp không ít những khó khăn trong việc xác định tuổi….
Những tồn tại trên xuất phát từ nhiều nguyên nhân như:
Điều kiện cơ sở vật chất, kỹ thuật của VKSND huyện Lộc Ninh nhìn chung còn yếu và thiếu, chưa đáp ứng được yêu cầu nhanh, nhạy, chính xác, kịp thời của cuộc đấu tranh phòng, chống tội phạm nói chung và các tội phạm xâm phạm tình dục trẻ em trên địa bàn huyện Lộc Ninh nói riêng.
Một số KSV tinh thần trách nhiệm còn chưa cao, thiếu chủ động trong hoạt động THQCT, chưa bám sát chặt chẽ quá trình điều tra vụ án, trình độ, năng lực chuyên môn nghiệp vụ của KSV còn hạn chế; nhiều KSV chưa nắm vững các quy định của pháp luật hình sự và tố tụng hình sự dẫn đến lúng túng trong áp dụng pháp luật….
2. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác thực hành quyền công tố trong các vụ án xâm phạm tình dục trẻ em
Một là, về công tác cán bộ VKSND huyện Lộc Ninh cần phân công, bố trí, đào tạo, bồi dưỡng các KSV làm công tác THQCT các vụ án xâm phạm tình dục trẻ em phải có trình độ, kinh nghiệm thực tiễn giỏi để đảm bảo việc điều tra, truy tố, xét xử đúng người, đúng tội, đúng pháp luật.
Hai là, thực hiện các biện pháp nghiệp vụ cán bộ, KSV cần phải nhận thức đầy đủ, thống nhất về nội dung các quy định về tội phạm xâm phạm tình dục trẻ em xử lý tội phạm này trong Bộ luật Hình sự; Bộ luật Tố tụng hình sự và các Quy chế nghiệp vụ của ngành. Kiểm sát viên phải kiểm sát chặt chẽ, thường xuyên các hoạt đồng điều tra, trực tiếp tham gia vào một số hoạt động điều tra, kịp thời đề ra yêu cầu điều tra hoặc bổ sung yêu cầu điều tra khi có phát sinh tình tiết mới; chủ động phối hợp cùng với Điều tra viên rà soát, tổng hợp và đánh giá lại toàn bộ chứng cứ và thủ tục tố tụng của từng bị can một cách khách quan, toàn diện và đầy đủ. Tham gia cùng với Điều tra viên hỏi cung tổng hợp về toàn bộ hành vi phạm tội của bị can để truy cứu trách nhiệm hình sự.
Khi hồ sơ vụ án chuyển đến VKS đề nghị truy tố, KSV cần nghiên cứu tổng hợp các chứng cứ, kiểm sát bản kết luận điều tra, phát hiện các mâu thuẫn thiếu sót giữa bản kết luận điều tra với các tài liệu đã có trong hồ sơ và căn cứ vào dấu hiệu pháp lý đặc trưng của từng loại tội cũng như các quy định của Bộ luật Hình sự; Bộ luật Tố tụng hình sự để giải quyết vụ án. Nếu có những thiếu sót, vướng mắc tự mình có thể giải quyết được thì KSV tự kiểm tra, lấy lời khai làm rõ. Còn nếu thiếu các chứng cứ quan trọng, có căn cứ khởi tố bị can về tội khác, có người đồng phạm khác hoặc có hành vi vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng thì phải đề xuất lãnh đạo ra quyết định trả hồ sơ để yêu cầu điều tra bổ sung.
Trước khi tham gia phiên tòa, KSV phải chuẩn bị bản dự thảo đề cương xét hỏi chi tiết, chuẩn bị bản dự thảo luận tội; chuẩn bị dự kiến đối đáp tranh luận tại phiên tòa sơ thẩm, chủ động đặt câu hỏi để chứng minh tội phạm, làm sáng tỏ đầy đủ các ý kiến của người bào chữa và những người tham gia tố tụng khác, tranh luận kịp thời khi đối đáp, KSV phải đưa ra lập luận của mình đối với từng ý kiến có liên quan đến vụ án mà người bào chữa và những người tham gia tố tụng khác đã nêu ra. Lãnh đạo VKS cần phải thường xuyên yêu cầu KSV báo cáo cụ thể nội dung của vụ án, của từng chứng cứ, có bao nhiêu chứng cứ buộc tội, chứng cứ (buộc tội, gỡ tội), các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự và quan điểm đề xuất của cán bộ, KSV duyệt yêu cầu điều tra.
Ba là, công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về bảo vệ quyền của trẻ em VKSND huyện Lộc Ninh cần phải tăng cường hơn nữa vai trò tham mưu cho cấp ủy, chính quyền để chỉ đạo các tổ chức đoàn thể ở cơ sở trong công tác thông tin tuyên truyền pháp luật về bảo vệ, chăm sóc, giáo dục trẻ em đến toàn thể nhân dân trên địa bàn huyện nhằm nâng cao nhận thức của các tầng lớp nhân dân về bạo lực tình dục và phòng, chống bạo lực tình dục. Việc tuyên truyền, phổ biến pháp luật phải có kế hoạch, chương trình cụ thể, trong đó chú trọng đến việc lồng ghép nội dung truyền thông phòng, chống xâm hại tình dục phụ nữ và trẻ em vào trong sinh hoạt của thôn, ấp, tổ dân phố; trong sinh hoạt ngoại khóa của các cấp học và sinh hoạt chuyên đề của các tổ chức, đoàn thể các cấp; đẩy mạnh việc thực hiện phong trào xây dựng gia đình văn hóa, nếp sống văn minh trong cộng đồng dân cư.
Xây dựng và hoàn thiện hệ thống bảo vệ trẻ em bằng các biện pháp tuyên truyền, giáo dục ý thức cảnh giác, phát hiện sớm, tự phòng ngừa các hoạt động xâm hại tình dục và hỗ trợ tư vấn pháp lý khi cần thiết là một biện pháp cần làm. Khi bị xâm hại tình dục, nạn nhân và gia đình phải trình báo ngay cho cơ quan Công an để được hỗ trợ tư vấn, giải quyết tránh để lọt tội phạm.
Đặt biệt gia đình và nhà trường gia cần giáo dục, trang bị kỹ năng sống cho các em; phổ biến những kiến thức về giới tính một cách khéo léo, lành mạnh; góp phần phòng chống việc lạm dụng tình dục trẻ em.
Nâng cao năng lực và trách nhiệm cho tổ chức, cá nhân người tham gia phòng, chống bạo lực tình dục các cấp. Tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về hình sự, hôn nhân gia đình, pháp luật về chăm sóc, giáo dục, bảo vệ trẻ em, pháp luật về bình đẳng giới và pháp luật về phòng, chống xâm hại tình dục cho đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu và vùng xa.
Bốn là, tăng cường mối quan hệ phối hợp VKSND huyện Lộc Ninh cần phải thường xuyên phối hợp với CQĐT và Tòa án trong hoạt động điều tra, truy tố, xét xử các vụ án hình sự, xử lý nghiêm các đối tượng có hành vi xâm phạm tình dục trẻ em ở các khu vực vùng sâu, vùng xa vùng đồng bảo dân tộc ít người.

Tác giả bài viết: Lê Văn Quang - Viện KSND huyện Lộc Ninh
Nguồn tin: Tạp chí kiểm sát số 20/2017
- .

Ý kiến bạn đọc

Mã an toàn:   Mã chống spamThay mới     

 

Truy cập

  • Đang truy cập: 14
  • Hôm nay: 186
  • Tổng lượt truy cập: 3701412