Cần sửa đổi, bổ sung luật thi hành án hình sự năm 2010 cho phù hợp với khoản 5 điều 65 BLHS năm 2015

Thứ tư - 17/04/2019 21:04
Tóm tắt: Các quy định về trình tự, thủ tục, nhiệm vụ, quyền hạn của Ủy ban nhân dân cấp xã được giao giám sát, giáo dục người được hưởng án treo và nghĩa vụ của người được hưởng án treo trong Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật thi hành án hình sự năm 2010 vẫn còn có điểm chưa phù hợp với quy định của Bộ luật Hình sự năm 2015. Bài viết này, tác giả tập trung phân tích một số vướng mắc đó và đề xuất sửa đổi nhằm hoàn thiện các quy định này.
Tại Điều 64 Luật thi hành án hình sự (THAHS) năm 2010 quy định trong thời gian thử thách, người được hưởng án treo vi phạm nghĩa vụ như: Không chấp hành cam kết của mình trong việc tuân thủ pháp luật, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ công dân, nội quy, quy chế của nơi cư trú, làm việc; tích cực tham gia lao động, học tập; chấp hành đầy đủ các hình phạt bổ sung, nghĩa vụ bồi thường thiệt hại. Khi Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã yêu cầu phải có mặt; trường hợp đi khỏi nơi cư trú từ 01 ngày trở lên thì phải khai báo tạm vắng; ba tháng một lần trong thời gian thử thách người được hưởng án treo phải nộp bản tự nhận xét về việc chấp hành pháp luật cho người trực tiếp giám sát, giáo dục; trường hợp đi khỏi nơi cư trú từ 03 tháng đến 06 tháng, thì phải có nhận xét của Công an cấp xã nơi người đó đến lưu trú hoặc tạm trú để trình với UBND cấp xã được giao giám sát, giáo dục người đó. Nếu vi phạm một trong các trường hợp nêu trên mà đã bị nhắc nhở từ hai lần trở lên mà tiếp tục vi phạm nhưng chưa đến mức phải chịu trách nhiệm hình sự thì UBND cấp xã phải phối hợp với cơ quan, tổ chức, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam ở cơ sở tổ chức họp tại cộng đồng dân cư nơi người được hưởng án treo cư trú, làm việc để kiểm điểm người đó; trường hợp người được hưởng án treo đang làm việc tại đơn vị quân đội thì việc kiểm điểm được thực hiện tại đơn vị quân đội nơi người đó làm việc. Nhưng theo quy định tại khoản 5 Điều 65 Bộ luật Hình sự (BLHS) năm 2015, nếu người được hưởng án treo cố ý vi phạm nghĩa vụ theo quy định của Luật THAHS  02 lần trở lên, thì Tòa án có thể quyết định buộc người đó phải chấp hành hình phạt tù của bản án đã cho hưởng án treo. Song, vi phạm nghĩa vụ theo quy định của Luật THAHS hai lần trở lên là vi phạm như thế nào thì hiện nay chưa có văn bản hướng dẫn thi hành.
 Điều 64 Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật THADS năm 2010 quy định nghĩa vụ của người chấp hành án treo trong thời gian thử thách như sau:
          “1. Sau khi được hưởng án treo phải trình diện ngay Ủy ban nhân dân cấp xã, Công an cấp xã nơi về cư trú và đăng ký tạm trú, thường trú theo quy định của pháp luật về cư trú.
          2. Chịu sự giám sát, giáo dục của Ủy ban nhân dân cấp xã, đơn vị quân đội được giao giám sát, giáo dục, Cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp huyện, Cơ quan thi hành án hình sự cấp quân khu nơi cư trú, làm việc và người được phân công giám sát giáo dục.
          3. Chấp hành quy định tại các Điều 68a và Điều 69 của Luật này.
          4. Phải có mặt theo yêu cầu của Ủy ban nhân dân cấp xã hoặc đơn vị quân đội được giao giám sát, giáo dục, Cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp huyện, Cơ quan thi hành án hình sự cấp quân khu.
          5. Hàng tháng phải báo cáo bằng văn bản với người trực tiếp được phân công giám sát, giáo dục về tình hình chấp hành nghĩa vụ của mình”.
          Như vậy, Điều 64 Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật THAHS năm 2010  tuy có sửa đổi, bổ sung nhưng cũng không quy định chi tiết nếu người được hưởng án treo cố ý vi phạm nghĩa vụ 02 lần trở lên hoặc bị xử phạt vi phạm hành chính 02 lần trở lên và cũng không quy định cụ thề như: Thời hạn bao nhiêu ngày kể từ ngày người được hưởng án treo phải trình diện UBND cấp xã. Bởi vì, khoản 1 Điều 62 Dự thảo sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật THAHS năm 2010 quy định: Trong thời hạn 03 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được quyết định thi hành án, cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp huyện, cơ quan thi hành án hình sự cấp quân khu có nhiệm vụ triệu tập người được hưởng án treo, người đại diện hợp pháp của người được hưởng án treo là người dưới 18 tuổi đến trụ sở cơ quan thi hành án để ấn định thời gian người được hưởng án treo phải có mặt tại cơ quan, tổ chức nơi người đó làm việc, UBND cấp xã nơi người đó cư trú, đơn vị quân đội nơi người đó làm việc và cam kết việc chấp hành án, lập hồ sơ thi hành án. Như vậy, Điều 64 của Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung Luật THAHS năm 2010 quy định sau khi được hưởng án treo phải đến trình diện ngay UBND cấp xã có nghĩa là ngay sau khi bản án tuyên là không phù hợp. Bởi vì, Nghị quyết số 02/2018/NQ-HĐTP ngày 15/5/2018 của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng Điều 65 BLHS về án treo quy định thời điểm bắt đầu tính thời gian thử thách là ngày tuyên án (Điều 5). Do vậy, sau khi bản án tuyên nhưng đang còn thời hạn kháng cáo, kháng nghị. Nếu hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị mà không có kháng cáo, kháng nghị thì bản án mới có hiệu lực pháp luật và lúc này Tòa án mới ra quyết định thi hành án đối với người được hưởng án treo.
Ngoài ra, Điều 68a của Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật THAHS năm 2010 quy định: “Người thi hành án phạt tù cho hưởng án treo khi đi khỏi địa bàn cư trú trong thời gian 01 ngày phải được sự đồng ý của người được phân công giám sát, giáo dục; từ 03 ngày trở lên phải được sự đồng ý của UBND cấp xã là không phù hợp với Điều 32 của Luật cư trú. Bởi vì, Điều 32 Luật cư trú quy định “Người được hưởng án treo đi khỏi nơi cư trú từ một ngày trở lên có trách nhiệm khai báo tạm vắng”. Như vậy, Luật cư trú quy định người được hưởng án treo đi khỏi nơi cư trú một ngày trở lên phải có trách nhiệm khai báo chứ không nhất thiết phải được sự đồng ý của người được phân công giám sát, giáo dục; hoặc từ 03 ngày trở lên phải được sự đồng ý của UBND cấp xã. Bởi vì, Luật cư trú quy định về quyền tự do cư trú của công dân trên lãnh thổ Việt Nam.
 Ví dụ: A đang chấp hành án treo tại UBND xã B, A thường xuyên đi qua xã C để thăm người thân nên mỗi lần A đi và ở lại xã C 03 ngày do giữa xã B và nhà người thân của A ở xã C giáp gianh, nên trước khi mổi lần đi A có khai báo tạm vắng với Công an xã B, nhưng Công an xã B không đồng ý vì đến thăm người thân nên A vẫn đi thì A có được coi là vi phạm nghĩa vụ của LTHAHS hai lần trở lên hay không? để từ đó UBND xã B có căn cứ cho rằng A đã vi phạm pháp Luật THAHS để đề nghị Tòa án ra quyết định buộc A phải chấp hành hình phạt tù của bản án đã cho hưởng án treo. Hoặc trong trường hợp gia đình A có người thân phải đưa đi cấp cứu và điều trị tại Bệnh viện ngoài tỉnh nơi A cứ trú trong thời gian dài. Do phải lo cứu chữa cho người thân nên A chưa có điều kiện về khai báo tạm vắng cho Công an xã nơi A cứ trú thì có được coi là vi phạm hay không?. Hoặc trong trường hợp A phải có nghĩa vụ bồi thường thiệt hại cho B số tiền 50.000.000đ, do hoàn cảnh gia đình A khó khăn không có điều kiện. Cơ quan Thi hành án dân sự đã nhiều lần đến nhà A làm việc yêu cầu A bồi thường nhưng do A không có điều kiện nên chưa bồi thường được thì có được coi là vi phạm 02 lần của Luật THAHS hay không? Hoặc A đang công tác tại Cơ quan do nhà A ở xa ngoài tỉnh, hàng tuần cứ đến chiều thứ 6 thì  A về thăm nhà, đến thứ 2, A đến cơ quan làm việc nhưng khi đi A cũng không khai báo tạm vắng với Công an thị trấn nơi cơ quan A làm việc thì có được coi là vi phạm hay không. Bởi vì, Điều 67 Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật THAHS năm 2010 quy định: “Trong thời gian thử thách, người được hưởng án treo vi phạm nghĩa vụ quy định tại Điều 64 của Luật này nhưng chưa đến mức phải chịu trách nhiệm hình sự thì UBND cấp xã được giao giám sát, giáo dục phải phối hợp với cơ quan, tổ chức, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam ở cơ sở tổ chức họp tại cộng đồng dân cư nơi người được hưởng án treo cư trú, làm việc để kiểm điểm người đó; trường hợp người được hưởng án treo đang làm việc tại đơn vị quân đội thì việc kiểm điểm được thực hiện tại đơn vị quân đội nơi người đó làm việc. Như vậy, theo quy định trên thì người được hưởng án treo vi phạm nghĩa vụ của Điều 64 Luật THAHS và đã bị nhắc nhở từ 02 trở lên; tức là đã vi phạm từ 02 trở lên thì mới bị UBND xã tổ chức họp để kiểm điểm chứ chưa phải là vi phạm nghĩa vụ thi hành án.
Để công tác quản lý nhà nước về án treo, công tác giám sát, giáo dục người bị phạt tù được hưởng án treo tại UBND đạt hiệu quả, nhằm đảm bảo chính sách, pháp luật, nâng cao hiệu lực, hiệu quả THAHS, bảo đảm sự tôn trọng và chấp hành nghiêm chỉnh các bản án, quyết định của Tòa án nhân dân đã có hiệu lực pháp luật; bảo đảm quyền con người, quyền công dân và các quyền, lợi ích hợp pháp của các cơ quan, tổ chức, cá nhân theo quy định của Hiến pháp, pháp luật; bảo đảm áp dụng khoản 5 Điều 65 BLHS năm 2015 được thống nhất. Trong khi Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật THAHS năm 2010 đang được đưa ra lấy ý kiến các cơ quan, ban, ngành. Tác giả đề xuất sửa đổi, bổ sung khoản 1 Điều 64 Luật THAHS năm 2010 theo hướng:
Thứ nhất, sửa đổi, bổ sung khoản 1 Điều 64 Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật THAHS năm 2010 theo hướng:
“ Trong thời hạn ba ngày làm việc kể từ ngày nhận được quyết định thi hành án người được hưởng án treo phải đến trình diện ngay UBND cấp xã, Công an cấp xã nơi về cư trú và đăng ký tạm trú, thường trú theo quy định của pháp luật về cư trú”.
Thứ hai, sửa đổi, bổ sung Điều 67 Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật THAHS năm 2010 theo hướng:
Trong thời gian thử thách, kể từ ngày nhận được quyết định thi hành án người được hưởng án treo vi phạm theo quy định tại Điều 64 của Luật này và đã bị kiểm điểm từ hai lần trở lên nhưng tiếp tục vi phạm như:  Không trình diện UBND,, Công an nhân dân cấp xã nơi về cư trú và không đăng ký tạm trú, thường trú theo quy định của pháp luật về cư trú; trong thời hạn 05 ngày kể từ ngày nhận được quyết định thi hành án mà không chấp hành nghiêm chỉnh cam kết của mình trong việc tuân thủ pháp luật, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ công dân, nội quy, quy chế nơi cư trú, làm việc; có điều kiện mà không chấp hành đầy đủ nghĩa vụ bồi thường, hình phạt bổ sung; không chấp hành sự  giám sát, giáo dục của UBND cấp xã, đơn vị quân đội được giao quản lý, cơ quan Thi hành án hình sự Công an cấp huyện, cơ quan Thi hành án hình sự cấp quân khu nơi cư trú, làm việc và người được cơ quan có thẩm quyền phân công giám sát, giáo dục. Đi khỏi địa bàn cư trú trong thời gian 03 ngày có điều kiện mà không đăng ký tạm vắng; không có mặt theo yêu cầu của UBND cấp xã, đơn vị quân đội được giao quản lý, cơ quan Thi hành án hình sự Công an cấp huyện, cơ quan Thi hành án hình sự cấp quân khu nơi về cư trú, làm việc; định kỳ 03 tháng không báo cáo bằng văn bản việc chấp hành các quy định đối với người được được hưởng án treo với UBND cấp xã, đơn vị quân đội được giao giám sát, giáo dục, cơ quan Thi hành án hình sự Công an cấp huyện, cơ quan Thi hành án hình sự cấp quân khu nơi về cư trú, làm việc là vi phạm nghĩa vụ.
Thứ ba, sửa đổi, bổ sung khoản 2 Điều 68a của Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật THAHS năm 2010 theo hướng:
“Người thi hành án phạt tù cho hưởng án treo khi đi khỏi địa bàn cư trú trong thời gian 01 ngày phải xin phép người được phân công giám sát, giáo dục; từ 03 ngày  trở lên phải khai báo tạm vắng với UBND cấp xã và khai báo tạm vắng theo quy định của pháp luật về cư trú; khi đến nơi cư trú mới phải trình báo với Công an cấp xã nơi mình đến tạm trú, lưu trú; hết thời hạn tạm trú, lưu trú phải có xác nhận của UBND cấp xã hoặc Công an cấp xã nơi tạm trú, lưu trú về thời gian tạm trú, lưu trú”.


Tác giả bài viết: Lê Văn Quang - Viện KSND huyện Lộc Ninh
Nguồn tin: Tạp chí Kiểm sát số: 07/2019
- .

Những tin mới hơn

Ý kiến bạn đọc

Mã an toàn:   Mã chống spamThay mới     

 

Truy cập

  • Đang truy cập: 20
  • Hôm nay: 2480
  • Tổng lượt truy cập: 3517020